ایمپلنت دیجیتال چیست و چگونه انجام می‌شود؟

ایمپلنت دیجیتال یعنی بخشی از مراحل کاشت ایمپلنت با کمک ابزارهای دیجیتال برنامه‌ریزی و انجام شود. در این روش، اطلاعات دهان و فک با ابزارهایی مثل CBCT و اسکنر داخل دهانی ثبت می‌شود و دندانپزشک می‌تواند قبل از جراحی، محل قرارگیری ایمپلنت را از نظر زاویه، عمق و موقعیت بررسی کند.

وقتی از ایمپلنت دندان دیجیتال صحبت می‌شود، منظور لزوماً نوع متفاوتی از پایه ایمپلنت نیست. تفاوت اصلی بیشتر به شیوه برنامه‌ریزی و اجرای درمان برمی‌گردد؛ یعنی بخشی از بررسی‌ها و برنامه‌ریزی‌هایی که در روش معمول به شیوه متداول انجام می‌شوند، در این روش با کمک داده‌های دیجیتال پیش می‌روند.

در کاشت ایمپلنت دیجیتال ممکن است از اسکن سه‌بعدی، نرم‌افزارهای طراحی درمان و در برخی موارد گاید جراحی استفاده شود تا موقعیت ایمپلنت با اطلاعات دقیق‌تری از شرایط فک و دهان مشخص شود. در ادامه، مراحل این فرایند و تجهیزات مورد استفاده را دقیق‌تر بررسی می‌کنیم.

کارن تجهیز به‌عنوان نماینده Rundeer در ایران، تجهیزات دندانپزشکی دیجیتال از جمله اسکنرهای داخل دهانی را ارائه می‌کند. برای بررسی محصولات و انتخاب تجهیزات مناسب ورک فلوی دیجیتال، می‌توانید از مشاوره تخصصی این مجموعه استفاده کنید. شماره تماس: 09214490187

ایمپلنت دیجیتال دقیقاً به چه معناست؟

دیجیتال بودن ایمپلنت می‌تواند بخش‌های مختلفی از درمان را دربر بگیرد؛ از ثبت اطلاعات بیمار و تصویربرداری سه‌بعدی گرفته تا اسکن دهان، برنامه‌ریزی محل ایمپلنت، طراحی گاید جراحی و در بعضی موارد طراحی یا ساخت اجزای پروتزی.

البته در هر درمان الزاماً همه این مراحل دیجیتال نیستند. ممکن است برای بیماری فقط با برنامه‌ریزی دیجیتال پیش برود و در کیس دیگری، گاید جراحی یا مراحل پروتزی هم وارد این مسیر شوند. به همین دلیل، ایمپلنت دیجیتال بیشتر به ورک فلو یا مسیر درمان اشاره دارد تا نوع خاصی از فیکسچر یا پایه ایمپلنت.

تفاوت ایمپلنت دیجیتال با ایمپلنت معمولی چیست؟

تفاوت اصلی این دو روش بیشتر در نحوه جمع‌آوری اطلاعات، برنامه‌ریزی و اجرای درمان است.

موضوع	ایمپلنت دیجیتال	ایمپلنت معمولی
ثبت اطلاعات دهان	استفاده گسترده‌تر از اسکن و داده‌های دیجیتال	می‌تواند ترکیبی از روش‌های متداول و ابزارهای دیجیتال باشد
برنامه‌ریزی محل ایمپلنت	امکان بررسی سه‌بعدی موقعیت ایمپلنت پیش از جراحی	بسته به روش درمان، می‌تواند با برنامه‌ریزی متداول و اجرای Freehand انجام شود
گاید جراحی	در صورت نیاز قابل طراحی و استفاده است	الزاماً از گاید استفاده نمی‌شود
طراحی پروتز	می‌تواند بخشی از ورک فلوی دیجیتال باشد	امکان استفاده از روش‌های متداول یا دیجیتال وجود دارد
وابستگی به تجهیزات دیجیتال	بیشتر	کمتر
انتقال برنامه به جراحی	امکان استفاده از گاید بر اساس برنامه دیجیتال وجود دارد	بیشتر به روش انتخاب‌شده توسط درمانگر وابسته است

بیشتر بخوانید: دندانپزشکی دیجیتال چیست؟

ایمپلنت دیجیتال چگونه انجام می‌شود؟

ایمپلنت دیجیتال معمولاً با جمع‌آوری اطلاعات دقیق از وضعیت دهان و فک شروع می‌شود. بعد از آن، این اطلاعات برای برنامه‌ریزی محل ایمپلنت و در صورت نیاز طراحی گاید جراحی مورد استفاده قرار می‌گیرند. در ادامه، مراحل اصلی این فرایند را به‌ترتیب بررسی می‌کنیم.

مرحله اول: بررسی وضعیت فک و تهیه CBCT

در اولین مرحله، دندانپزشک باید تصویر دقیقی از ساختار فک و ناحیه‌ای که قرار است ایمپلنت در آن قرار بگیرد داشته باشد. برای این کار معمولاً از CBCT ایمپلنت استفاده می‌شود. CBCT  تصویر سه‌بعدی از فک در اختیار دندانپزشک قرار می‌دهد و کمک می‌کند مواردی مثل حجم و وضعیت استخوان، محل قرارگیری ریشه‌های مجاور و برخی ساختارهای مهم آناتومیک بهتر بررسی شوند.

این تصویربرداری سه‌بعدی ایمپلنت یکی از داده‌های اصلی برای برنامه‌ریزی درمان است؛ چون برای برنامه‌ریزی سه‌بعدی ایمپلنت، بررسی وضعیت استخوان و ساختارهای آناتومیک اطراف هم اهمیت دارد و CBCT اطلاعات لازم برای این بخش از ارزیابی را فراهم می‌کند. اطلاعات CBCT در مراحل بعد می‌تواند در کنار داده‌های اسکن داخل دهان قرار بگیرد تا برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای کاشت ایمپلنت انجام شود.

مرحله دوم: اسکن دیجیتال دهان با اسکنر داخل دهانی

بعد از بررسی ساختار فک، نوبت به ثبت سطح دندان‌ها و بافت‌های قابل مشاهده دهان می‌رسد. این کار با اسکنر داخل دهانی انجام می‌شود و نتیجه آن مدل دیجیتال سه‌بعدی از فضای داخل دهان است. این مدل اطلاعاتی مثل فرم دندان‌ها، موقعیت آن‌ها و وضعیت بخش‌های قابل مشاهده بافت دهان را ثبت می‌کند. داده‌های به‌دست‌آمده بعداً می‌توانند در نرم‌افزارهای طراحی درمان استفاده شوند و در کنار اطلاعات CBCT، تصویر کامل‌تری از شرایط بیمار در اختیار تیم درمان قرار دهند. اسکن داخل دهانی فقط برای مرحله جراحی کاربرد ندارد و در بخش پروتزی هم می‌تواند مفید باشد. از همین داده‌ها می‌توان برای طراحی روکش، اباتمنت یا سایر اجزای مرتبط با درمان ایمپلنت استفاده کرد. در واقع، نقش اسکنر داخل دهانی در ورک فلوی دیجیتال این است که شکل واقعی محیط دهان را به داده‌ای قابل استفاده برای برنامه‌ریزی و طراحی تبدیل کند.

بیشتر بخوانید: بهترین اسکنر داخل دهانی دیجیتال

مرحله سوم: ترکیب اطلاعات اسکن و CBCT

CBCT و اسکن داخل دهانی هرکدام بخش متفاوتی از اطلاعات موردنیاز برای درمان را ثبت می‌کنند. CBCT بیشتر وضعیت استخوان فک و ساختارهای داخلی را نشان می‌دهد و اسکن داخل دهانی، شکل سطح دندان‌ها و بافت‌های قابل مشاهده دهان را به‌صورت دیجیتال ثبت می‌کند. در ورک فلوی دیجیتال، این دو نوع داده در نرم‌افزار کنار هم قرار می‌گیرند تا دندانپزشک هم وضعیت استخوان را بررسی کند و هم سطح دندان‌ها و بافت‌های قابل مشاهده دهان را در برنامه‌ریزی در نظر بگیرد. همین ترکیب اطلاعات، پایه برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای مرحله بعد است.

مرحله چهارم: تعیین محل، زاویه و عمق ایمپلنت در نرم‌افزار

بعد از کامل شدن اطلاعات، دندانپزشک می‌تواند جایگاه ایمپلنت را پیش از شروع جراحی در محیط سه‌بعدی بررسی کند. به این مرحله Virtual Implant Planning گفته می‌شود. در این برنامه‌ریزی، مواردی مثل محل قرارگیری ایمپلنت، زاویه ورود و عمق آن با توجه به وضعیت استخوان، دندان‌های اطراف و طرح پروتزی بررسی می‌شوند. اگر موقعیت انتخاب‌شده مناسب نباشد، امکان اصلاح آن قبل از ورود به مرحله جراحی وجود دارد.

این یکی از تفاوت‌های مهم ورک فلوی دیجیتال با روش Freehand است؛ چون در روش دیجیتال بخش مهمی از تصمیم‌گیری درباره موقعیت ایمپلنت قبل از جراحی و بر اساس مدل سه‌بعدی انجام می‌شود، نه اینکه تمام تصمیم‌ها فقط هنگام جراحی گرفته شوند.

مرحله پنجم: طراحی و ساخت گاید جراحی

بعد از مشخص شدن موقعیت ایمپلنت در نرم‌افزار، در صورت نیاز می‌توان گاید جراحی ایمپلنت یا Surgical Guide را طراحی کرد. این گاید بر اساس همان برنامه‌ریزی دیجیتال ساخته می‌شود و هنگام جراحی روی دندان‌ها یا بافت دهان قرار می‌گیرد. کار اصلی گاید این است که برنامه‌ای که پیش از جراحی طراحی شده، راحت‌تر به مرحله اجرا منتقل شود. به این ترتیب، مسیر ورود ابزار و موقعیت در نظر گرفته‌شده برای ایمپلنت بهتر قابل کنترل است.

استفاده از گاید بخشی از جراحی هدایت‌شده ایمپلنت محسوب می‌شود، اما در همه درمان‌های دیجیتال الزاماً از آن استفاده نمی‌شود. تصمیم برای استفاده از Surgical Guide به نوع درمان، شرایط بیمار و برنامه جراحی بستگی دارد.

مرحله ششم: قرار دادن ایمپلنت و ادامه مرحله پروتزی

پس از تکمیل برنامه‌ریزی، ایمپلنت طبق طرح درمان در محل موردنظر قرار می‌گیرد. بعد از جراحی نیز روند درمان بر اساس شرایط بیمار ادامه پیدا می‌کند. پس از طی شدن مراحل لازم برای ترمیم و اتصال مناسب ایمپلنت، بخش پروتزی درمان آغاز می‌شود و اجزایی مانند اباتمنت و روکش بر اساس طرح درمان آماده می‌شوند. در ورک فلوی دیجیتال، بخشی از این مراحل نیز می‌تواند با استفاده از اسکن دیجیتال و سیستم‌های طراحی و ساخت دیجیتال انجام شود.

چه تجهیزاتی در ایمپلنت دیجیتال استفاده می‌شود؟

ایمپلنت دیجیتال وابسته به دستگاه خاصی نیست. در این  مسیر درمانی، هر تجهیز بخشی از مسیر را پوشش می‌دهد؛ از ثبت اطلاعات فک و دهان گرفته تا برنامه‌ریزی محل ایمپلنت و ساخت بعضی اجزای موردنیاز.

تجهیزات	کاربرد در مسیر درمانی دیجیتال
CBCT	ثبت اطلاعات سه‌بعدی از ساختارهای فک و نواحی آناتومیک
اسکنر داخل دهانی	ثبت دیجیتال سطح دندان‌ها و بافت‌های قابل مشاهده دهان
نرم‌افزار Implant Planning	بررسی و برنامه‌ریزی محل، زاویه و عمق ایمپلنت
پرینتر سه‌بعدی دندانپزشکی	ساخت برخی گایدهای جراحی و مدل‌های موردنیاز
سیستم CAD/CAM	طراحی و ساخت برخی اجزای پروتزی
Surgical Guide	کمک به اجرای برنامه طراحی‌شده در مرحله جراحی

همه این تجهیزات دندانپزشکی دیجیتال الزاماً در یک درمان یا مرکز استفاده نمی‌شوند. نوع ورک فلو به طرح درمان، امکانات مرکز و نحوه انجام مراحل جراحی و پروتزی بستگی دارد؛ بنابراین ممکن است تنها بخشی از مسیر درمان به‌صورت دیجیتال انجام شود.

مزایای ایمپلنت دیجیتال

مزیت اصلی ایمپلنت دیجیتال این است که دندانپزشک می‌تواند پیش از جراحی، اطلاعات بیشتری از شرایط دهان و فک داشته باشد و مراحل درمان را دقیق‌تر برنامه‌ریزی کند.

• امکان بررسی سه‌بعدی قبل از جراحی

محل، زاویه و عمق قرارگیری ایمپلنت را می‌توان قبل از جراحی روی تصویر سه‌بعدی بررسی و در صورت نیاز اصلاح کرد.

• بررسی بهتر شرایط دهان و فک

اطلاعات CBCT و اسکن داخل دهان می‌توانند در کنار هم بررسی شوند تا وضعیت استخوان، دندان‌ها و سطح دهان بهتر مشخص شود.

• امکان استفاده از گاید جراحی

در بعضی درمان‌ها می‌توان از گاید جراحی استفاده کرد تا برنامه‌ای که از قبل در نرم‌افزار مشخص شده، با کنترل بیشتری در مرحله جراحی اجرا شود.

• هماهنگی بهتر مراحل درمان

اطلاعات دیجیتال می‌توانند در مراحل مختلف، از برنامه‌ریزی جراحی تا طراحی روکش، مورد استفاده قرار بگیرند.

• اشتراک‌گذاری آسان‌تر اطلاعات

اسکن‌ها، تصاویر و طرح‌های دیجیتال راحت‌تر میان دندانپزشک، جراح و لابراتوار منتقل می‌شوند.

محدودیت‌های ایمپلنت دیجیتال

ایمپلنت دیجیتال در کنار مزایا، محدودیت‌هایی هم دارد و استفاده از آن برای همه بیماران و همه مراکز به یک شکل انجام نمی‌شود.

• نیاز به تجهیزات و نرم‌افزارهای مخصوص

برای اجرای مراحل دیجیتال ممکن است به اسکنر داخل دهانی، تصویربرداری سه‌بعدی، نرم‌افزارهای برنامه‌ریزی و در بعضی موارد پرینتر سه‌بعدی یا CAD/CAM نیاز باشد. تهیه و نگهداری این تجهیزات برای مرکز درمانی هزینه دارد.

• اهمیت کیفیت اسکن و تصاویر

اگر اسکن یا تصاویر به‌درستی ثبت نشوند، ممکن است برنامه‌ریزی درمان هم تحت تأثیر قرار بگیرد. به همین دلیل، کیفیت اطلاعات ثبت‌شده اهمیت زیادی دارد.

• نیاز به تجربه تیم درمان

استفاده از تجهیزات دیجیتال به مهارت و تجربه نیاز دارد. دندانپزشک و تیم درمان باید بتوانند اطلاعات ثبت‌شده را درست بررسی و در برنامه‌ریزی درمان استفاده کنند.

• مناسب نبودن یک روش برای همه بیماران

شرایط استخوان، دندان‌ها و بافت دهان در هر بیمار متفاوت است. به همین دلیل، ممکن است میزان استفاده از روش‌های دیجیتال برای هر بیمار متفاوت باشد.

آیا ایمپلنت دیجیتال همان ایمپلنت بدون جراحی است؟

خیر. ایمپلنت دیجیتال به معنی انجام ایمپلنت بدون جراحی نیست. واژه «دیجیتال» به شیوه برنامه‌ریزی و اجرای درمان اشاره دارد؛ یعنی دندانپزشک با کمک ابزارهایی مثل CBCT، اسکنر داخل دهانی و نرم‌افزارهای تخصصی، موقعیت ایمپلنت را پیش از جراحی بررسی و طراحی می‌کند.

در بعضی بیماران و با توجه به شرایط فک و طرح درمان، ممکن است امکان استفاده از روش‌های Flapless یا کم‌تهاجمی وجود داشته باشد. در این حالت، جراحی بدون برش گسترده لثه انجام می‌شود، اما همچنان یک فرایند جراحی برای قرار دادن ایمپلنت در استخوان فک وجود دارد.

پس بهتر است این دو مفهوم را یکی ندانیم:

ایمپلنت دیجیتال = استفاده از ورک فلو دیجیتال در درمان

ایمپلنت بدون جراحی = اصطلاحی رایج برای برخی روش‌های کم‌تهاجمی یا Flapless

به همین دلیل، دیجیتال بودن درمان لزوماً به معنی حذف جراحی نیست و روش مناسب برای هر بیمار باید بر اساس شرایط همان کیس انتخاب شود.

آیا ایمپلنت دیجیتال همان جراحی Guided Implant است؟

خیر. ایمپلنت دیجیتال یک فرایند گسترده‌تر است و می‌تواند شامل اسکن داخل دهان، تصویربرداری سه‌بعدی، برنامه‌ریزی محل ایمپلنت و طراحی پروتز باشد. جراحی هدایت‌شده فقط یکی از روش‌هایی است که ممکن است در این فرایند استفاده شود. در این روش، محل ایمپلنت از قبل در نرم‌افزار مشخص می‌شود و معمولاً با کمک گاید جراحی، همان برنامه در زمان جراحی اجرا می‌شود. پس جراحی هدایت‌شده می‌تواند بخشی از درمان دیجیتال باشد، اما ایمپلنت دیجیتال الزاماً با جراحی هدایت‌شده انجام نمی‌شود.

ایمپلنت دیجیتال برای چه مراکز دندانپزشکی کاربرد دارد؟

ایمپلنت دیجیتال برای کلینیک‌ها و مراکزی کاربرد دارد که می‌خواهند بخشی از مراحل درمان ایمپلنت را با ابزارهای دیجیتال انجام دهند. برای مثال، یک مرکز ممکن است فقط از CBCT و اسکنر داخل دهانی برای برنامه‌ریزی استفاده کند و مرکز دیگری از گاید جراحی یا طراحی دیجیتال پروتز هم کمک بگیرد. لازم نیست همه مراحل از ابتدا دیجیتال باشند. هر مرکز می‌تواند متناسب با خدمات و تجهیزات خود، این فناوری‌ها را به‌صورت مرحله‌ای وارد فرایند درمان کند.

جمع‌بندی؛ ایمپلنت دیجیتال محصول نیست، ورک فلو است

جمع‌بندی؛ ایمپلنت دیجیتال یک فرایند است، نه یک محصول

ایمپلنت دیجیتال به نوع خاصی از پایه ایمپلنت گفته نمی‌شود. منظور، استفاده از ابزارهای دیجیتال در بخش‌هایی از درمان است؛ از تصویربرداری و اسکن دهان گرفته تا برنامه‌ریزی محل ایمپلنت، جراحی و طراحی پروتز. ابزارهایی مثل CBCT، اسکنر داخل دهانی، نرم‌افزارهای برنامه‌ریزی، گاید جراحی و CAD/CAM می‌توانند در این مسیر استفاده شوند. اینکه کدام ابزارها به کار بروند، به شرایط بیمار و روش درمان بستگی دارد.

کارن تجهیز نیز به‌عنوان نماینده برند راندیر(Rundeer) در ایران، بخشی از تجهیزات مورد استفاده در دندانپزشکی دیجیتال مانند اسکنرهای داخل دهانی را ارائه می‌کند. برای بررسی مدل‌ها و انتخاب تجهیزات مناسب کلینیک، می‌توانید از مشاوره تخصصی این مجموعه استفاده کنید.